Go to Naturalis.nl

Publication list

Meer, F. van der

AuthorsM. Reemer, P. de Boer, F. van der Meer, T. Peeters, J. Smit
TitleOBN-inventarisaties van bijen, graafwespen en sprinkhanen in terreinen van Natuurmonumenten
PublisherEIS - Nederland
PlaceLeiden
Year2008
Series numberEIS2008-01
Pages61
KeywordsOBN; Bijen; graafwespen; sprinkhanen; inventarisatie; natuurmonumenten
AbstractOp initiatief van de Vereniging Natuurmonumenten heeft Stichting EIS-Nederland in 2007 inventarisaties
uitgevoerd van bijen, graafwespen en sprinkhanen in 12 gebieden (zie onder). Speciale aandacht gaat
hierbij uit naar de 'OBN-plangebieden': terreindelen waar in het kader van het Overlevingsplan Bos en
Natuur maatregelen getroffen worden om verzuring, vermesting en verdroging tegen te gaan. Per gebied
wordt de aangetroffen fauna besproken en waar mogelijk vergeleken met beschikbare gegevens uit eerdere
jaren. Er wordt geprobeerd een inschatting te maken van de (te verwachten) effecten van de geplande
OBN-maatregelen op de onderzochte insectenfauna.
Buurserzand (Overijssel: Twente; sprinkhanen)
In het Buurserzand worden twee deelgebieden kleinschalig geplagd. In beide gebieden samen zijn acht
soorten sprinkhanen aangetroffen, waaronder geen bijzonderheden of Rode-Lijstsoorten. Naar
verwachting zullen de OBN-ingrepen een gunstig (in droge delen) tot neutraal (in natte delen) effect
hebben op de sprinkhanenfauna.
Deelerwoud (Gelderland: Veluwe; bijen)
Binnen het Deelerwoud zal in het kader van het OBN kleinschalig worden geplagd op de Kleine Heide. In
dit terrein zijn 11 soorten bijen gevonden, waaronder enkele karakteristieke heidesoorten. De plaglokaties
zijn sterk vergrast en naar verwachting zullen de geplande ingrepen gunstig zijn voor de bijenfauna.
Drents-Friese Wold (Drenthe / Friesland; bijen)
In het Drents-Friese Wold staat een stuk natte, vergraste heide op de nominatie om geplagd te worden.
Op de plek zelf werden slechts drie soorten bijen gevonden. In de directe omgeving zijn 13 soorten
gevonden, waaronder de bedreigde sporkehoutzandbij Andrena fulvida. De geplande ingrepen zullen
waarschijnlijk gunstig zijn voor de bijenfauna, mits de aanwezige wilgen gespaard worden.
Dwingelderveld (Drenthe; bijen)
Slechts een klein deel van het bijenrijke Dwingelderveld is in 2007 onderzocht, en dan nog slechts
gedurende één dag. Het magere lijstje van zeven bijensoorten is dan ook zeker niet representatief. Wel
konden er in het OBN-plangebied verschillende elementen worden aangewezen die voor bijen van belang
zijn en waarmee bij de uitvoer van de OBN-maatregelen rekening mee gehouden dient te worden, zoals
tormentilvegetaties en de wanden van het waterloopje.
Fochtelooërveen (Drenthe; bijen & sprinkhanen)
In het Fochtelooërveen zijn twee stukken droge en natte heide aangewezen als plaglokaties. Hier zijn 27
soorten bijen en zes soorten sprinkhanen gevonden. Met name deellokatie F1 is rijk aan bijen en hier
dienen de OBN-ingrepen dan ook doordacht en gefaseerd te worden uitgevoerd.
Groote Veld (Gelderland: Achterhoek; bijen & sprinkhanen)
Grote delen van het Groote Veld zijn vergrast, vermost of bedekt met dennennaalden en houtsnippers.
Deze situatie is voor bijen en sprinkhanen ongunstig, dus de geplande (en deels reeds uitgevoerde) OBNregelen
zullen naar verwachting een positief effect hebben. Er werden 14 soorten bijen en zes soorten
sprinkhanen aangetroffen. De aanwezige populatie van de blauwvleugelsprinkhaan is nog zeer klein.
Hopelijk zullen de geplande maatregelen deze populatie versterken.
Haulerpolder (Friesland; sprinkhanen)
De Haulerpolder bestaat uit voormalige weilanden op veengrond, waar nu een beheer gevoerd wordt dat
gericht is op behoud en ontwikkeling van kwelafhankelijke water- en oevervegetaties. Er zijn zeven
soorten sprinkhanen gevonden, waaronder de moerassprinkhaan. Om de populatie van deze Rode-
Lijstsoort te behouden, dient maaien zo laat mogelijk in augustus of in september te gebeuren, en bij
voorkeur gefaseerd (10 tot 20% laten overstaan).
Hulshorsterzand (Gelderland: Veluwe; bijen, graafwespen & sprinkhanen)
In het Hulshorsterzand zal 95 hectare geplagd worden in het kader van het OBN. In 207 zijn 15 soorten
bijen, 22 soorten graafwespen en negen soorten sprinkhanen in het gebied gevonden. Met name aan
graafwespen is het gebied vrij rijk. Bij de uitvoer van de geplande ingrepen is het van belang om te letten
op de aanwezigheid van dood hout en bloemrijke plekken, zoals groeiplaatsen van zandblauwtje,
kruiskruiden en wilgen.
Mantingerveld (Drenthe; bijen)
In het Mantingerveld zijn in het kader van het OBN twee plaglokaties aangewezen. Het gaat om flink
dichtgegroeide plekken, die voor bijen weinig interessant zijn wegens de geringe aanwezigheid van
bloemen en nestelgelegenheid. Er zijn 20 soorten bijen gevonden, met name in de aan de plangebieden
grenzende heideterreinen, nauwelijks in de te plaggen delen zelf. Bij de uitvoer van de ingrepen zouden
wilgen en sporkehout gespaard moeten blijven, niet al het dode hout dient verwijderd te worden en bij
voorkeur dienen de ingrepen gefaseerd te worden uitgevoerd.
Plateaux (Noord-Brabant; bijen & sprinkhanen)
In de Plateaux zullen delen van de Lage Heide worden geplagd. Het gebied bestaat voor een groot deel uit
droge, vergraste heide, maar plaatselijk zijn schrale vegetaties met open zand aanwezig, die voor bijen en
sprinkhanen interessant zijn. In totaal zijn 45 soorten bijen gevonden, waaronder negen Rode-
Lijstsoorten, en 11 soorten sprinkhanen, waaronder de kwetsbare moerassprinkhaan. De geplande
plagwerkzaamheden kunnen, mits kleinschalig uitgevoerd, tot een verrijking van de insectenfauna leiden.
Wat de moerassprinkhaan betreft zou de dichtgroei van de moerassen langs de oostrand tegengegaan
moeten worden.
Voornes Duin (Zuid-Holland; bijen)
In Voornes Duin worden twee grote terreinen vrij gemaakt van bos en struweel. Op lokatie Panweg is dit
reeds gebeurd, op lokatie Vogelpoel nog niet. In totaal zijn 40 soorten bijen gevonden, waarvan 29 bij de
Vogelpoel en 34 bij de Panweg. Hieronder zijn vier Rode-Lijstsoorten en verschillende typische
duinsoorten. Op lokatie Panweg, waar de OBN-ingreep recent is gepleegd, zijn de typische duinsoorten
ook aanwezig. Deze ingreep heeft op deze fauna dus geen ongunstig effect gehad. Naar verwachting zal
dat bij de Vogelpoel dus ook niet het geval zijn.
Witte Veen (Overijssel: Twente; sprinkhanen)
De OBN-lokatie bij het Witte Veen betreft een kleine, sterk vergraste en verboste strook heide, omsloten
door bos. Er zijn vier soorten sprinkhanen gevonden, waaronder geen bijzonderheden. Naar verwachting
zullen de geplande ingrepen gunstig zijn voor de sprinkhanenfauna.
Classification42.75
Document typebook
Download paperpdf document http://www.repository.naturalis.nl/document/94597